Yapı Denetim Nedir
Yapı denetim günümüzde binaların yapılması süreçlerinin denetlenmesi ve onaylanması süreçleridir. Yeterli özellikleri taşımayan projeler ve binalar yapı denetim sürecinden geçemezler. Bu binaların yapılabilmesi için proje ve inşa sürecinde yapı denetim firmasının koştuğu yeterliliklerin karşılanması gerekir. Yapı denetim yapan şirketlerde alanında uzun süreli deneyime sahip mühendis ve mimarlar çalışır.
Ülkemizde yapı denetim deprem sonrası süreçte önem kazanmış bir süreçtir. Artık ülkemizde hiçbir bina denetimden geçmeden yapılamaz. Yapı denetim firmaları binaları düzenli olarak kontrol ederek, gerekli yeterlilikleri sağlayıp sağlamadıklarını denetlerler. Bu sayede ülkemizde doğal afet sonunda binalarda meydana gelen hasarların önüne geçilmesi söz konusudur. Yapı denetim şirketleri işlerini çok ciddiye alan şirketlerdir. Çünkü eğer denetledikleri bir binada ince veya kalın hasar oluşması durumlarında sorumluluğun büyük çoğunluğu denetçi firmadadır. Denetçi firmalar binaların yapımına proje sürecinden başlayarak onay verirler. Bu noktada projenin ve yapıların denetlendiği her aşamada yapı denetim firmaları büyük bir denetçi sorumluluğuna sahiptirler. Yapı denetim firmalarının işleri ise Bayındırlık bakanlığı müfettişlerince denetlenir. Tabi bu noktada en büyük sorumluluğun yapı denetim firmalarına ait olduğunu söylemek yanlış olmaz.
Yapı Denetim Neden Gereklidir
Eskiden ülkemizde inşa edilen binaların hiçbiri, bir denetimden geçmiyordu. Bu noktada denetlenmemiş pek çok bina deprem sonrası yıkıldı ve bu nedenle ciddi can ve mal kayıpları yaşandı. Ülkenin deprem kuşağında yer alması ve ülkemizde halen ciddi deprem tehlikesi yaşayan yerlerin varlığı nedeniyle, yapı denetim firmaları ve yasaları gün yüzüne çıkmaya başladı.
Tabi yapı denetim sadece deprem bölgesinde olan ülkeler ve şehirler için uygulanması gereken bir süreçte değil. Bu sürecin inşa edilen tüm binalarda uygulanması gerekiyor. İnşa edilen evlerin yeterli sağlamlığa ve uzun ömre sahip olması için yapı denetim süreçlerinin önemi çok büyüktür. Bir bina her zaman deprem veya erozyon sonrası yıkılmaz, zayıf temeli olan içinde yeterli miktarda madde kullanılmayan binalar daha inşa edilmeden çökebilirler. Geçmişte ülkemizde böylesi sorunlar yaşandığını da söylemek mümkün. Bu noktada yapı denetim tüm süreci baştan sona incelemesi ve onaylaması bakımından büyük bir öneme sahip. Yapı denetim kurumları bu nedenle tüm ülkelerde gerekli bir iş koludur.
Yapı Denetim Ne İş Yapar
Yapı denetim firmalarında inşaat sektöründe belirli bir tecrübesi olan mühendisler ve mimarlar çalışır. Bu noktada sektörde bilfiil hizmet vermiş ve 12 yılını doldurmuş mimar ve mühendislerin yapı denetim firmalarında çalışması söz konusudur. Bu noktada mühendisler Bayındırlık Bakanlığından gerekli belgeleri almalı ve yapı denetçisi ünvanına sahip olmalıdır. Bununla birlikte 12 yıldır mühendis olan fakat aktif olarak inşaat sektöründe çalışmamış kişilerin yeterli belgeleri alması söz konusu değildir.
Yapı denetim firmaları yetkili personelleri ile inşası yapılacak binaları denetlerler. Denetleme süreci yapı denetim firmasının inşa projesini incelemesi ile başlar. Denetim sonrası yeterlilik alamayan firmalar inşa denetim sürecinden geçemeyerek projelerini yenilemek durumunda kalırlar.
Yapı Denetim Süreci Nasıl İşler
Denetimden geçen projeler ise yapıma başlanırlar fakat yapı denetim şirketlerinin işi burada bitmez. Yapı denetim şirketleri ayrıca inşası yapılacak binaları belirli aralıklarla denetlerler. Bu noktada binanın büyüklüğüne göre denetleme sayısının da değişim göstereceğini söylemek mümkün. Eğer çok büyük bir kompleks inşası yapılıyorsa, bu noktada birkaç yapı denetim firmasının bir arada çalışması da söz konusudur. Denetleme süreçlerini birkaç alt başlığa ayırmak da söz konusudur:
Yapı denetim şirketleri, inşa firmasını ilk önce ruhsat aşamasında projeyi inceleyerek denetler. Bu aşamayı geçmeyi başaran şirketler inşaya başlayabilir.
İkinci aşamada ise binanın yapılacağı taşıyıcı sistem oluşturulur. Bu işlemin başlangıcını denetleyen yapı denetim şirketi denetlemesinin ardından olumlu görüş bildirmesi halinde inşaata devam edilebilir.
Üçüncü aşamada ise taşıyıcı sistemler tamamlanmış kaba yapıya geçilmiştir. Kaba yapıya başlamadan da inşaatı denetleyen yapı denetim şirketi bu aşamada onay verdiğinde bir sonraki aşamaya geçilir. Eğer denetim şirketi inşaatta herhangi bir eksiklik tespit ederse bunu Bayındırlık bakanlığına ve inşaatı yapan şirkete rapor eder.
Son aşamalardan birisi tesisat sistemlerinin yapımıdır. Bu aşamada da inşayı denetleyen yapı denetim şirketi son aşama için onay verir.
Son aşamada ise bina genel olarak iş bitirme açısından değerlendirilir. Bu noktadan sonra eğer binaya herhangi bir deprem veya doğal afet sonucu bir zarar gelirse, büyük sorumluluk yapı denetim şirketindedir. Yapı denetim şirketleri denetledikleri binalarda ince yapı için 2 yıl, kaba yapı için ise 15 yıl garanti verirler. Bu noktada yapı denetim şirketlerinin binaları sadece temellerinin sağlam olması açısından değil, tümüyle denetlediklerini de söyleyebiliriz. Yapı denetimi sayesinde yine eskiden gerçekleştirilen temel inşa problemleri ile de karşılaşılmaz. Eskiden inşa sürecinde yapılan hatalar nedeniyle, apartman boşluğuna bakan pencereler, gideri doğru yerde olmayan tuvaletler gibi sorunlarla da yapı denetimi sayesinde karşılaşılmaz.
Yapı denetim sürecinde, denetim firmaları pek çok raporlama isteyebilir. Bu raporlamaları inşa süreci ile kıyaslayarak belirli sonuçlara ulaşmak da mümkündür. Yapı denetimi yaparken şirketler projeye veya dünya standartlarına uygun olmayan noktalarda firmaları durdurma ve işleme son verme haklarına da sahiptirler. Daha önce projeye onay veren bir yapı denetim şirketi projenin düzgün bir şekilde ilerlemediğini görmesi halinde projeye verdiği onayı da geri çekerek, sürecin devam etmesini durdurabilir. Bu noktada inşaat şirketleri üstelerine düşeni yapmak zorunda kalırlar. Eskiden inşaattan kısılan bazı maddelerin yapı denetim sürecinde yapılması söz konusu değildir.